Netwerken met de grond

Huis Sevenaer en de ecologische tuin

Huis Sevenaer heeft een prachtige tuin waar van tijd tot tijd rondleidingen worden gegeven. Op een dag fietsen mijn pa en ik erheen. We keken onze ogen uit op het terrein dat normaal verborgen blijft achter een hoge bakstenenmuur die het terrein voor pottenkijkers afsluit.

Dit bezoek is nu zo’n zes jaar geleden, maar een paar zaken staan me nog helder voor de geest. Allereerst de mestvaalt. Als een soort schommel leek deze te zweven boven de grond. Er cirkelden vliegen boven, damp steeg op, maar het stonk totaal niet. Ook herinner ik me levendig de oude vrouw die in het huis woont en de tuin verzorgt. Zij legde uit hoe de planten de bodemgesteldheid weerspiegelen en hoe ze door die bladspiegel te lezen, de planten in hun kracht wist te zetten. Het resultaat was een prachtige tuin gevormd door de planten zelf.

Regeneratieve landbouw

Toen ik een aantal jaar later met mijn promotieonderzoek begon, waren de eerste boeren die ik interviewde, regeneratieve en biologische boeren. Wat deze boeren mij vertelde, klikte gelijk in mijn hoofd. Wat ik in de tuin van huis Sevenaer had gezien, kwam ik hier ook weer tegen. Schimmelnetwerken in de grond die de meststoffen van een koeienvlaai verspreiden door de bodem. Wormen en planten die tunneltjes in de grond maken, waardoor er meer waterberging in de grond ontstaat en planten robuuster worden. In deze weilanden was een ecosysteem ontstaan dat zichzelf in stand hield.

Niet vechten, maar werken met de natuur

De regeneratieve boeren vertelden me dat ze hun relatie met de natuur hadden omgedraaid. Op de landbouwschool hadden ze geleerd dat je als boer bepaalt hoe je land in elkaar zit. Met nitraat, fosfaat en kalium kun jij de bodemgesteldheid bepalen. Dat idee hebben deze boeren losgelaten. “Ik leg niet langer mijn wil op aan de natuur, maar laat de natuur bepalen. Ik strijd niet langer tegen de natuur, maar werk met de natuur.”

Geworteld in de geschiedenis, gericht op de toekomst

Deze manier van boeren verandert niet alleen de relatie met de natuur, maar ook de relatie met de tijd. Een boer zei: Wij staan nu in een weiland met bloemen en planten die ook mijn ouders dertig jaar geleden in dit land zagen. De planten van nu zijn de nakomelingen van toen. Door het ecosysteem te sluiten, hielden de planten zichzelf in stand en voelde de boer zich meer verbonden met zijn verleden. Tegelijkertijd kreeg hij door dit systeem meer vertrouwen in de toekomst.

De relatie met de plek veranderde ook. Juist door meer te binden met het verleden en het heden, maar ook door de plantenspiegel te volgen in plaats van te dirigeren, wordt de binding met de grond en met de locatie anders.

Hoe wil jij verbonden zijn?

Regeneratief werken is een landbouwsysteem dat de nadruk legt op ecologie en de leefomgeving. Het is een mooi systeem, maar of het je als boer past, hangt niet alleen af van de financiële en ruimtelijke mogelijkheden, maar ook van je eigen karakter. Past het jou om meer met het verleden en de toekomst verbonden te zijn, met de plek, met de dieren en de planten?

Dit is de laatste aflevering in de 16-delige blogserie De boer als ondernemer en persoon.

Tanja van Hummel, promovendus in de vergelijkende religiewetenschappen aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Ze onderzoekt hoe levensbeschouwing van melkveehouders en politieke partijen botst in het stikstofconflict.

Eerder verschenen in de blogserie De boer als ondernemer en persoon:

Plaats een reactie Reactie annuleren

Over deze site

Welkom op deze website waarop ik vertel over mijn onderzoek naar levensbeschouwelijke en filosofische vragen over mens, dier, natuur en landbouw, in relatie tot klimaatverandering en stikstof.

Laatste publicaties