BBBeter. Dat was de slogan van de BoerBurgerBeweging tijdens de verkiezingscampagne in 2022. Ze boekte een monsterzege bij de provinciale verkiezingen in dat jaar. En de winst bij de landelijke verkiezingen bezorgden hen een plek in de regering. De BBBeter-slogan viel in goede aarde bij de boeren die ik sprak. Het zou BBBeter worden. Deze slogan gaf boeren hoop op een betere toekomst. Eindelijk zou de onrechtvaardigheid in het stikstofdossier aangepakt worden. Maar nu de BBB daadwerkelijk de ministerspost op landbouw bekleedt, blijkt het niet een beetje beter te gaan. De stilstand op het stikstofdossier zorgde niet voor meer duidelijkheid, noch voor meer rechtvaardigheid.

Boerenvertegenwoordiging

Welke partij vertegenwoordigt de boeren nou wel goed? Uit het onderzoek ‘De staat van de boer’, dat Trouw in 2018 publiceerde, blijkt dat toen 21,2% van de boeren de SGP aanwees. 18% koos voor Forum voor Democratie en het CDA werd door 17,3% van de boeren gekozen. Dat de SGP hoge ogen gooide, merkte ik aan de keukentafel. Een katholieke boer uit Twente zei: “De partij die het meeste rekening houdt met boeren? Dat is de SGP. Ik zeg er wel gelijk bij: mijn vrouw heeft meer recht dan het aanrecht. Maar als het gaat om de landbouw, dan moet je bij de SGP zijn.”

De ene vrijheid is de andere niet

Wat maakt de Staatkundig Gereformeerde Partij zo aantrekkelijk voor boeren, ook als je niet tot de reformatorische zuil behoort? Vrijheid. Vrijheid, jaaa, weg van de beleidsregels, de wetgeving, de onzekerheid over je bestaan. Het klinkt goed! Maar dit is niet de vrijheid die de SGP voor ogen staat. Voor hen is vrijheid een beperkte vrijheid. De Heere en de wetgever hebben de kaders geschrapen waarbinnen wij vrij kunnen bewegen.

Spelregels maken voetballen leuker

Beperkte vrijheid is als een hek om een speelplein. Op het speelplein mag je spelen, niet op de straat die ernaast loopt. Op dat speelplein gelden ook regels: je mag de ander niet slaan en geen speelgoed afpakken. Maar verder mag je zelf je spel bepalen. In dat spel ervaar je dan je vrijheid. Deze vrijheid komt dus met een verantwoordelijkheid. Want je moet zelf kiezen welk spel goed is om te spelen en hoe je dat spel goed speelt. Voetballen is een goed en leuk spel als iedereen binnen de regels blijft, maar wordt een fout en lelijk spel als de ene na de andere overtreding gemaakt wordt.

Vrijheid komt met verantwoordelijkheid

De SGP stelt dat ieder mens deze vrijheid en verantwoordelijkheid heeft gekregen. Vrijheid en verantwoordelijkheid maken deel uit van de cultuuropdracht die God aan ieder van ons geeft. De cultuuropdracht voor boeren is om het land te bebouwen en te bewaren. Hoe je dat doet is aan jou. Maar, vergeet niet dat je verantwoording aan God moet afleggen over hoe jij een goede rentmeester voor Gods schepping bent geweest.  

Kleine overheid, grote markt

De SGP staat voor een kleine overheid, juist omdat ze de menselijke vrijheid en verantwoordelijkheid een groot goed vinden. Daardoor laten ze de landbouw voor een groot deel over aan de markt, en daarmee aan het dominante systeem van de geïndustrialiseerde landbouw. Met het oog op de  voedselvoorziening, stellen ze dat grote productiegerichte bedrijven noodzakelijk zijn. Daarnaast erkennen ze ook dat er boeren zijn die de cultuuropdracht meer ecologisch uitleggen en zo goed mogelijk voor het land willen zorgen. Ook daar geeft de SGP ruimte aan.

Goed landbouwsysteem?

De SGP legt dus meer vrijheid en verantwoordelijkheid neer bij de boer en faciliteert daarmee verschillende visies op de landbouw. Daarin verschillen ze van een partij zoals bijvoorbeeld GroenLinks die één type landbouw propageert. Vanuit dezelfde visie is de SGP echter minder bezig met systematische veranderingen in de landbouw. Nu is de vraag: ervaar je genoeg speelruimte in de huidige inrichting van de landbouw om zelf je rentmeesterschap te kunnen vormgeven of moet het landbouwsysteem anders ingericht worden?

---

Tanja van Hummel, promovendus in de vergelijkende religiewetenschappen aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Ze onderzoekt hoe levensbeschouwing van melkveehouders en politieke partijen botst in het stikstofconflict.

---

Eerder verschenen in de blogserie De boer als ondernemer en persoon:

• De boer als ondernemer en persoon
• Dierenwelzijn: wel of geen horens op de geit?
• Hoe laten we de koe optimaal koe zijn?
• Is een koe een reuzeknuffel of een melkmachine?
• Hoe denkt Partij voor de Dieren over de melkveehouderij?
• Weerwoord tegen het ‘Partij voor de Dieren’-geloof
• Waartoe ben je boer?
• Hoe vrij ben je?
• Welk landschap is jouw thuis?
• Integrale ecologie, een nieuw woord voor een oude houding
• Waarom verdient het worstenbroodje respect?
• Hoe wil je je geld verdienen?