Trots op het coulisselandschap, dat zijn melkveehouders in Noordoost-Twente. “Ik woon op het mooiste stukje aarde. Mij krijg je hier echt niet weg!” Ze bejubelden het landschap: de heuvels, de houtwallen, de omzoomde velden, het is prachtig. De afwisseling tussen weilanden, beekdalen en bossen, gewoon subliem. Waar elders vind je zo’n schoonheid?

Noordoost-Twente

Noordoost-Twente is Noordoost-Twente door de eeuwenlange interactie tussen mens en natuur. Door het werk van hun voorouders en door hun eigen handelen is het landschap zoals het nu is. Ze houden van dit landschap. Het is hen dierbaar door de link met hun (voor)ouders. En dit landschap is hun thuis. Een boerin vertelde me: “De geslotenheid van het coulisselandschap omarmt je, koestert het je.” Dat gaat hier samen met een sterke gemeenschapszin. Boeren willen hier boer blijven. Want je kunt wel verhuizen naar Drenthe, en ja, daar is het makkelijker en beter boeren, maar daar ben je niet thuis. Daar is het niet zo mooi als in Noordoost-Twente en heb je als boer niet hetzelfde sociale en culturele kapitaal.

Liemers

Ik kom niet uit Noordoost-Twente. Mijn wieg stond in de Liemers, bij de kop van de IJssel, en ik ben goed geworteld in de stad waar ik nu woon. Door vrijwilligerswerk, door lid te zijn van verenigingen, door met mensen in de wijk een praatje te maken, heb ik hier sociaal en cultureel kapitaal opgebouwd. Ik voel me hier gekend en ik ken de mensen in de stad. En ik hou van het landschap in en rondom deze stad. De heuvels, de Veluwezoom, ik vind het prachtig. Er moeten heel goede redenen zijn om mij weg te krijgen uit deze stad.

Thuis in een landschap

Maar hoe mooi ik het landschap hier ook vind, ben ik ook thuis in het landschap van de Veluwezoom zoals boeren thuis zijn in Noordoost-Twente? Wat maakt dat je thuis bent in een landschap? Hoe voelt dat?

Ik nam de proef op de som en maakte een busrit. De rit begon in de Veluwezoom, gekenmerkt door bossen, heide, zandvlaktes en heuvels. We rolden verder door het halfopen landschap van de Liemers om te eindigen in de Graafschap, waar het coulisselandschap begint.  Het landschap van de Liemers vind ik een beetje saai, en het coulisselandschap vind ik mooi. Maar nu komt het gekke. Op de terugweg was ik zo blij weer in de Liemers te zijn. Het coulisselandschap was mij te benauwend. In het halfopen landschap kon ik weer vrij ademen, had ik de ruimte en kwam ik letterlijk tot rust.

Een paar weken later moest ik naar de Noordoost Polder. Plat polderland, met lange lege wegen en een horizon waar grond en lucht elkaar raken. Eindeloos land. In mijn ogen kaal land, onvriendelijk land. Het deed mij beseffen dat ik thuis ben in het halfopen landschap van de Liemers. Het is een landschap waarin mijn blik kan dwalen, maar deze in de verte altijd begrenst wordt door de heuvels bij Arnhem, Nijmegen en Emmerich. Het is het landschap waarin je leeft met het water, omdat je altijd moet kiezen waar je het water oversteekt en altijd naar de waterstand kijkt.

Andere blik op het landschap

Ik ging met andere ogen naar dit gebied kijken. Ik waarde het niet zo, maar nu ik besef dat ik thuis ben in het landschap van de Liemers voel ik net zoals  de boeren in Noordoost-Twente een verbondenheid met en een zorgzaamheid voor dat land. Ik ben geen boer, maar als ik boer was, hoe zou ik die verbondenheid en zorgzaamheid in handelen uitdrukken?  Wat zou jij doen?

---

Tanja van Hummel, promovendus in de vergelijkende religiewetenschappen aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Ze onderzoekt hoe levensbeschouwing van melkveehouders en politieke partijen botst in het stikstofconflict.

---

Eerder verschenen in de blogserie De boer als ondernemer en persoon:

• De boer als ondernemer en persoon
• Dierenwelzijn: wel of geen horens op de geit?
• Hoe laten we de koe optimaal koe zijn?
• Is een koe een reuzeknuffel of een melkmachine?
• Hoe denkt Partij voor de Dieren over de melkveehouderij?
• Weerwoord tegen het ‘Partij voor de Dieren’-geloof
• Waartoe ben je boer?
• Hoe vrij ben je?